به نام خدا

بحث هواشناسی در کوهنوردی یکی از مهمترین مباحثی است که کوهنوردان حرفه ای به آن توجه ویژه دارند. بدلیل اینکه، هر چه از زمین به سمت بالا حرکت کنیم شرایط هوائی کاملاً دگرگون می شود و در بعضی موارد شرایطی بوجود می آید که ما انتظار آن را نداریم. اما با دانستن بعضی از شاخص های مورد نظر در علم هواشناسی می توان تا حدود زیادی از مواجهه با شرایط بد جوی جلوگیری کرد. بدلیل اینکه کوهنوردان هنگام کوهنوردی ادوات هواشناسی را درا ختیار ندارند بنابراین بایستی از محفوظات خود در این زمینه استفاده کنند و قبل از هر صعود دانستن وضعیت جوی منطقه ضروری می نماید.از عناصر مهم جوی که بسیار مورد توجه کوهنوردان است می توان به درجه حرارت، رطوبت، سمت و سرعت باد، میزان تشعشع خورشید، فشار و نوع ابرها و پیامدی که آنها بدنبال دارند، اشاره کرد.

درجه حرارت: هرچه از زمین ارتفاع می گیریم درجه حرارت معمولاً پایین می آید. بنابراین چنانچه هوای بدی را نداشته باشیم یعنی در یک روز معمولی باشیم معمولاً با هر 1000 متر افزایش ارتفاع درجه حرارت بین 7 تا 10 درجه سانتی گراد کاهش پیدا می کند که این مسئله در رابطه با جو می باشد اما بدلیل اینکه ما در مورد کوه بحث می کنیم بایستی شرایط بالای کوه را نیز در نظر بگیریم یعنی چنانچه در ارتفاعات برف باشد این میزان ممکن است افزایش یابد.

رطوبت: بطور معمول در زمانی که وضعیت هوا معمولی است یعنی بارندگی نداشته باشیم با افزایش ارتفاع رطوبت کاهش پیدا می کند اما چون در ارتفاعات معمولا برف وجود دارد ممکن است این رطوبت افزایش پیدا کند (نسبت به آنچه که در روی زمین با آن روبرو هستیم) و اگر در ارتفاعات وزش باد داشته باشیم رطوبت کاهش می یابد. بنابراین رطوبت یک عنصر فوق العاده متغیر است.

سمت و سرعت باد: با افزایش ارتفاع سرعت باد افزایش پیدا می کند. اما چنانچه زمان صعود در پائین کوه وزش باد داشته باشیم یقیناً این وزش باد در بالای کوه بسیار شدت می یابد. در مواردی هم می توان از روی شکل ابرها وزش باد در ارتفاعات را پیش بینی کرد که چنانچه در ارتفاعات ابرهائی که معروفند به ابرهای عدسی شکل وجود داشته باشند در آن ارتفاعات بادها با سرعت بسیار زیادی در حال وزیدن هستند.

تشعشع خورشید: میزان تشعشع خورشید در ارتفاعات افزایش پیدا می کند که این موضوع بر روی چشمها و پوست اثرات نا مطلوبی بوجود خواهد آورد.

فشار: بدون هیچ استثنائی در هر محل با افزایش ارتفاع فشار کاهش می یابد.این کاهش فشار کاهش اکسیژن را نیز در پی دارد.

نوع ابرها: ابرهایی وجود دارند که در ارتفاعات می توانند فوق العاده خطرآفرین باشند که از روی شکل آنها می توان پیامدی را که بدنبال دارند پیش بینی کرد. مهمترین آنها ابرهای کومولوس هستند. شکل این ابرها به صورت گل کلم است و با چند لحظه خیره شدن به آنها می توان دید که دائماً در حال جوشش به سمت بالا هستند (یعنی شکل گل کلمی آنها دائماً بزرگ می شود) این ابرها نشان از ناپایداری هوا است و در ارتفاعات پیامد این ابرها رگبار شدید، طوفان و رعد و برق است. زمانی که این ابرها رشد زیادی می کنند به کومولونیمبوس (CB) تبدیل می شوند. که از شاخصه های شناسائی آنها همان جوشش فوق العاده آنها، رنگ تیره مایل به سیاه آنها در زیر ابر و معمولاً وزش باد در سطح زمین و سرعت زیاد باد در ارتفاعات است. البته در زمان رشد کامل آنها دیگر جوششی در ابر از روی زمین قابل دیدن نیست در رابطه با خطرناک بودن این نوع از ابرها همین بس که با گزارشات هواشناسی به هواپیماها، خلبان ها بسیار محتاطانه با این ابر برخورد می کنند و نزدیک این ابرها نمی شوند و در بعضی موارد چنانچه مقدار آنها بخش قابل توجهی از آسمان را بپوشاند پرواز خود را لغو می کنند.

کوهنوردان باید توجه داشته باشند که عناصر جو فوق العاده متغیر است و دانستن وضعیت جوی در روزهای صعود بسیار ضروری است. بنابراین جهت دانستن این وضعیت مراجعه به هواشناسی و سایت های پیش بینی وضعیت جوی ضروری تر می نماید. اما باید توجه داشته باشیم که به هر سایت هواشناسی نباید اعتماد کرد و خارجی بودن سایت ها دلیل بر دقیق بودن آنها نیست. یکی از سایت های معتبر در زمینه هواشناسی سایت سازمان هواشناسی کشور با نام weather.ir است که می تواند بخش قابل توجهی از نیازهای ما را در زمینه پیش بینی وضعیت جوی تامین کند.